Magische tollen Hele artikel afdrukken
Blader door dit artikel:
Magische tollen
2. Hoe werkt het?
Hoe werkt het?

Stippen en lijnen

Als je het tolletje met de stippen ronddraait zie je aan de binnenkant een groene lijn. Je ziet geen stippen meer. Waarom niet? Dat komt omdat je ogen en hersenen eigenlijk te langzaam zijn. Er komt licht binnen in je ogen, maar je kijkt eigenlijk met je hersenen. In je hersenen worden alle beelden die je ogen binnenkrijgen verwerkt. De rondjes verplaatsen zich zo snel dat je hersenen het niet bij kunnen houden en eigenlijk op alle plekken rondjes gaan zien. Dat wordt dan dus een streep. Aan de buitenkant van je tol zie je ook een lijn en die is ook groen! Dat is wel raar, want je hebt toch duidelijk gele en blauwe stippen gemaakt. Weer gaan je hersenen te langzaam. Je ziet de rondjes eigenlijk over elkaar heen. Geel en blauw wordt samen: groen!



Kleuren mengen

Bij het tolletje met de zes vlakken zie je ook andere kleuren dan die je hebt ingekleurd. Als je veel verschillende kleuren hebt, waaronder rood, blauw en geel, dan zie je het waarschijnlijk als bijna wit. Waarom is dat?

Image

Wit licht bestaat eigenlijk uit meerdere kleuren. Om dat te kunnen zien, kun je een prisma gebruiken. Een prisma is een doorzichtige steen die het witte licht opbreekt in stukjes. Hiernaast zie je er één op het plaatje. Hetzelfde gebeurt bij een regenboog. Als de zon schijnt en het tegelijkertijd regent, krijg je een regenboog. De regendruppeltjes werken dan als een prisma en verdelen het licht van de zon in rood, oranje, geel, groen, blauw, indigo en violet (dit zijn de kleuren van de regenboog). Als jouw tolletje veel van die kleuren heeft, dan zie je dus de tol als wit.

Je kunt op verschillende manieren zelf thuis een regenboog maken. Op Proefjes.nl staan er een paar:
Maak zelf een regenboog en De kleuren van de regenboog



De Benham tol

Deze tol heet een Benham tol. Meneer Benham heeft hem uitgevonden in ongeveer 1894. Hij was een speelgoedmaker. Er zijn veel verschillende Benham tollen, maar ze zijn allemaal wit met zwart en hebben van die zwarte boogjes. Als je deze tol draait zie je ook kleuren. De kleuren zijn een beetje vaag en niet iedereen ziet dezelfde kleuren. Het is een heel geheimzinnige tol, omdat niemand precies weet waarom je de kleuren ziet. Die kleuren zijn er immers niet echt, het lijkt maar zo! Dat heet een illusie. Wetenschappers zijn nog steeds aan het uitvinden hoe dat nou kan. Ze denken dat het misschien te maken heeft met de kegeltjes in je ogen. Iedereen heeft drie soorten kegeltjes in zijn oog: één soort om rood licht mee te zien, één soort om blauw licht mee te zien en één soort om geel licht mee te zien. De kegeltjes zijn heel klein en je hebt er heel veel. Je ziet ook andere kleuren, omdat de kegeltjes de kleuren ook kunnen mengen. De wetenschappers denken nu dat sommige kegeltjes misschien beter werken dan andere. De witte vlakken van de Benham tol zetten alle kegeltjes aan het werk (wit licht bestaat immers uit alle kleuren!). De zwarte vlakken zetten alle kegeltjes weer uit (zwart licht betekent eigenlijk: geen licht). Als het tolletje draait, moeten de ogen en hersenen weer heel hard werken om het bij te houden. De kegeltjes moeten dan heel snel aan en uit gaan, en dat lukt ze soms niet. De rode kegeltjes staan dan bijvoorbeeld nog aan, terwijl de blauwe en gele al uit zijn. Je hersenen denken dan: hé, de ogen zien iets roods, terwijl dat dus helemaal niet zo is!

Image
Benham tol 2

Je kunt nog meer van dit soort tollen printen en uitproberen:
Benhem tol 1
Benhem tol 3
Benhem tol 4
Een draaierige tol




Onderzoekend Knutselen

Wiskunde
Natuurkunde
Knutselclub


Legogeheimen


Verhalen


En meer met o.a. surftips, musea, lessen